‘Borgen’ van nieuw gedrag: hoe krijg je dat voor elkaar?

Borgen, verankeren, sustainen, continuïteit waarborgen: allemaal niet heel erg sexy woorden. Natuurlijk wel bijzonder belangrijk als je wilt dat mensen zich op een nieuwe manier blijven gedragen. In deze blog: vier niveaus die helpen bij het vasthouden van gewenst gedrag. Omdat we toch stiekem allemaal wel een neiging hebben naar wat in biologie bekend staat als ‘homeostase’: we houden veelal, ondanks veranderingen in de omgeving, ons huidige gedrag in stand.

Mini-opdracht tijdens het lezen: bedenk bij elk niveau hoe jij dit in jouw eigen werksituatie kunt toepassen!

Niveau 1: Ik kan het niet meer fout doen
Afdwingen dat je iets alleen nog maar op de juiste manier kunt uitvoeren. Probeer jouw nespresso cupje maar eens verkeerdom in het apparaat te stoppen. Op kantoor betekent dit dat je in bepaalde digitale formulieren op één bepaalde manier kunt invullen omdat je anders niet verder kunt en dat jouw laptop maar op één manier in het docking-station past. Best prettig ook, want je hoeft er niet al teveel over na te denken: het kan maar op één manier. Probeer dan ook bij het ‘invoeren’ van verandering zoveel mogelijk zaken op een prettige manier af te dwingen.

Niveau 2: Ik word gewaarschuwd
Zodra jij je gedraagt zoals niet (helemaal) de bedoeling is krijg je direct een waarschuwing! Rijden zonder gordel kan, maar is niet heel prettig voor je oren. Je krijgt op kantoor bijvoorbeeld een agenda-melding dat je over tien minuten een bepaald overleg in moet. De truc hierbij is de waarschuwing zo dicht mogelijk bij de plek te plaatsen waar de handeling gaat plaatsvinden en niet alleen ergens (verstopt) op intranet.

Niveau 3: Ik kan zien wat de bedoeling is
Hierbij heb je in één oogopslag (of hooguit twee oogopslagen, als dat een werkwoord is) door wat de bedoeling is. Je begrijpt vaak door de vorm en kleur van prullenbakken op kantoor meteen dat jouw half opgegeten banaan niet tussen de papierbekertjes hoort. Ook in een dag/weekstart kun je hopelijk op het teambord zien wat het gezamenlijke doel van jouw team is (de bedoeling) en kunnen jullie daar samen naar handelen (gewenst gedrag).

Niveau 4: Ik kan het (ergens) lezen en begrijpen
Op intranet, connections, Teams of ergens in je mailbox is een stappenplan of procedure te vinden waar jij je aan kunt houden. Ik ben zo’n type die een IKEA-doos uitpakt en meteen begint met bouwen, zonder de instructies te lezen (succes gegarandeerd). Je hebt dus de keuze om je aan de instructies te houden. Alleen net als bij mijn IKEA bouwsels weet je nooit helemaal zeker of het eindresultaat of gedrag daadwerkelijk gewenst zal zijn. Nu is er niets mis met het vastleggen van processen en handelingen (zeker niet vanuit compliance oogpunt), maar is het geen garantie dat ernaar gehandeld wordt.

Tip van niveau
Als je gedrag wilt borgen/verankeren/jeukwoord/sustainen/jeukwoord zorg dan dat je maatregelen neemt die van niveau 1, 2 of 3 zijn waardoor mensen gemakkelijker gewenst gedrag kunnen vertonen, met zo min mogelijk inspanning. Niveau 4 is handig voor het nalezen.